Liste

254 düğüm

BaşlıkTürTarih
İnsanlıkMerkezTarih hakkındaki görüşler
İlk bilgilerAlan
Taş aletlerTeknoloji / buluşTarih hakkındaki görüşler
Ateşin kullanımıTeknoloji / buluşTarih hakkındaki görüşler
Dilin ortaya çıkışıSoruTarih hakkındaki görüşler
Sayma ve Ishango kemiğiSoruTarih hakkındaki görüşler
Tarım ve Göbekli TepeTeknoloji / buluşTarih hakkındaki görüşler
Yazının icadıTeknoloji / buluşTarih hakkındaki görüşler
MatematikAlan
Babil matematiği ve Plimpton 322Olay / yayın / deneyy. MÖ 1800
Öklid'in Elemanlar'ıMetin / esery. MÖ 300
Bir sayı olarak sıfırFikir / teori / iddia628
Harezmî ve cebirMetin / esery. 820
Kalkülüs (türev ve integral)Fikir / teori / iddia1684
Bayes teoremi ve olasılıkla akıl yürütmeMetin / eser1763
Riemann hipotezi (açık)Soru1859
Cantor ve sonsuzluğun büyüklükleriFikir / teori / iddia1874
P-değeri ve istatistiksel anlamlılık tartışmasıSoru1925
Gödel'in eksiklik teoremleriOlay / yayın / deney1931
Dört renk teoremi ve bilgisayar destekli ispatOlay / yayın / deney1976
Fermat'nın son teoremiOlay / yayın / deney1995
Poincaré sanısının ispatıOlay / yayın / deney2003
Beşinci Meşgul Kunduz sayısı BB(5)Olay / yayın / deneyTemmuz 2024
Geometrik Langlands sanısının ispatıOlay / yayın / deneyMayıs 2024
Üç boyutta Kakeya sanısının ispatıOlay / yayın / deneyŞubat 2025
FizikAlan
İbnü'l-Heysem ve Kitâbü'l-MenâzırMetin / esery. 1021
Newton'un Principia'sıMetin / eser1687
Maxwell denklemleri ve ışıkOlay / yayın / deney1865
Özel görelilikFikir / teori / iddia1905
Genel görelilikFikir / teori / iddiaKasım 1915
Kütleçekim dalgalarının doğrudan gözlenmesiOlay / yayın / deneyŞubat 2016
Kuantum mekaniğiFikir / teori / iddia1926
Elektrik devresinde makroskopik kuantum tünellemesi (Nobel 2025)Olay / yayın / deney1985
Kuantum mekaniğinin yorumlarıSoru
Kopenhag yorumuFikir / teori / iddia1927
Pilot dalga kuramı (de Broglie–Bohm)Fikir / teori / iddia1952
Çok dünyalı yorum (Everett)Fikir / teori / iddia1957
Nesnel çöküş kuramları (GRW, Diósi–Penrose)Fikir / teori / iddia1986
QBism (kuantum Bayesçilik)Fikir / teori / iddia2014
Standart ModelFikir / teori / iddia1967
Higgs bozonunun bulunmasıOlay / yayın / deneyTemmuz 2012
Müonun manyetik momenti (g−2), son ölçümOlay / yayın / deneyHaziran 2025
Çekirdek dönüşümü ile altın elde etmekOlay / yayın / deney1981
Esir (ışık taşıyıcı eter)Fikir / teori / iddia
Kuantum kütleçekim (açık soru)Soru
EnerjiAlan
Buhar makinesiTeknoloji / buluş1769
Elektromanyetik indüksiyon ve elektrik üretimiOlay / yayın / deneyAğustos 1831
Termodinamik yasalarıFikir / teori / iddia1850
Çekirdek bölünmesi (fisyon)Olay / yayın / deney1939
Silisyum güneş piliTeknoloji / buluş1954
Kardaşev ölçeğiFikir / teori / iddia1964
Soğuk füzyon (düşük enerjili nükleer tepkimeler)Fikir / teori / iddiaMart 1989
Füzyon enerjisi ve ateşlemeOlay / yayın / deney5 Aralık 2022
Sürekli hareket makineleri ve "serbest enerji" iddialarıFikir / teori / iddia
Teknoloji ve mühendislikAlan
Hareketli harfli matbaaTeknoloji / buluşy. 1455
Motorlu uçuş ve uçakOlay / yayın / deney17 Aralık 1903
İnternet ve WebTeknoloji / buluş29 Ekim 1969
Lityum iyon pilTeknoloji / buluş1991
Tekerlek ve tekerlekli araçlarTeknoloji / buluşTarih hakkındaki görüşler
KimyaAlan
Boyle ve "Şüpheci Kimyager"Metin / eser1661
Flojiston kuramıFikir / teori / iddia1703
Lavoisier ve kütlenin korunumuMetin / eser1789
Atom kuramıFikir / teori / iddia1808
Periyodik tabloOlay / yayın / deney1869
Haber-Bosch yöntemi ve yapay gübreTeknoloji / buluş1913
Metal-organik kafesler (Nobel 2025)Olay / yayın / deneyEkim 2025
BiyolojiAlan
Hücre kuramıFikir / teori / iddia1839
Mendel ve kalıtım yasalarıOlay / yayın / deney1866
Canlıların kökeni ve çeşitliliği üzerine görüşlerSoru
Yaşamın ilk ortaya çıkışı (abiyogenez)SoruTarih hakkındaki görüşler
Lamarck ve kazanılmış özelliklerin kalıtımıFikir / teori / iddia1809
Darwin ve Wallace, doğal seçilimFikir / teori / iddiaKasım 1859
Modern sentez (neo-Darwinizm)Fikir / teori / iddia1942
YaratılışçılıkFikir / teori / iddia1961
Nötr kuramFikir / teori / iddia1968
Kesintili dengeFikir / teori / iddia1972
Akıllı tasarımFikir / teori / iddia1996
Teistik evrim (evrimsel yaratılış)Fikir / teori / iddia2006
Genişletilmiş evrimsel sentezFikir / teori / iddia2015
İslam düşüncesinde canlıların kökeni üzerine görüşlerFikir / teori / iddia2021
Ekosistem kavramı ve ekolojiFikir / teori / iddia1935
DNA'nın çift sarmal yapısıOlay / yayın / deneyNisan 1953
Sessiz Bahar ve pestisitlerMetin / eser1962
CRISPR gen düzenlemeTeknoloji / buluşHaziran 2012
Biyoçeşitlilik kaybı ve "altıncı kitlesel yok oluş" tartışmasıSoru2019
İnsan genomunun tamamıOlay / yayın / deneyMart 2022
TıpAlan
İbn Sina'nın el-Kânûn fi't-Tıb'bıMetin / esery. 1025
Kan dolaşımıMetin / eser1628
AşıOlay / yayın / deney1798
Mikrop kuramıFikir / teori / iddia1876
Penisilin ve antibiyotiklerOlay / yayın / deney1929
Plasebo etkisiSoru1955
mRNA aşılarıTeknoloji / buluşAralık 2020
Düzenleyici T hücreleri ve bağışıklık toleransı (Nobel 2025)Olay / yayın / deneyEkim 2025
Kişiye özel gen düzenleme tedavisiOlay / yayın / deneyMayıs 2025
Geleneksel ve tamamlayıcı tıpAlan
HomeopatiUygulama1810
AkupunkturUygulama
Astronomi ve kozmolojiAlan
Batlamyus'un Almagest'i ve yer merkezli modelMetin / esery. 150
Uluğ Bey ve Semerkant RasathanesiOlay / yayın / deneyy. 1437
Kopernik ve güneş merkezli modelMetin / eser1543
Kepler yasalarıMetin / eser1609
Evrenin başlangıcı ve Büyük PatlamaFikir / teori / iddia1927
Karanlık maddeSoru1933
Değiştirilmiş Newton dinamiği (MOND)Fikir / teori / iddia1983
Soğuk karanlık madde (ΛCDM modeli)Fikir / teori / iddia1984
Öte gezegenlerOlay / yayın / deneyEkim 1995
K2-18 b'de yaşam izi iddiasıOlay / yayın / deneyNisan 2025
Karanlık enerji ve hızlanan genişlemeSoru1998
Kara deliğin ilk görüntüsüOlay / yayın / deneyNisan 2019
Uzay keşfiAlan
Sputnik 1 ve GagarinOlay / yayın / deney4 Ekim 1957
Apollo 11 ve Ay'a inişOlay / yayın / deney20 Temmuz 1969
Voyager ve yıldızlararası uzayOlay / yayın / deney25 Ağustos 2012
James Webb Uzay TeleskobuOlay / yayın / deney25 Aralık 2021
İlk Türk astronotOlay / yayın / deney18 Ocak 2024
Mars'ta olası yaşam izi (Cheyava Falls)Olay / yayın / deney10 Eylül 2025
Artemis II, 50 yıl sonra Ay'ın çevresinde insanlarOlay / yayın / deney1 Nisan 2026
Yer bilimleriAlan
Kıtaların kayması ve levha tektoniğiFikir / teori / iddia1915
İklim ve iklim değişikliğiAlan
Sera etkisiFikir / teori / iddia1896
Keeling eğrisiOlay / yayın / deney1958
Buzul çağları ve Milanković döngüleriFikir / teori / iddia1976
Günümüzdeki küresel ısınma ve nedenleriSoruAğustos 2021
Dünya'nın yaşıSoruTarih hakkındaki görüşler
Bilişim ve yapay zekâAlan
Babbage, Lovelace ve Analitik MakineMetin / eser1843
Turing makinesi ve hesaplanabilirlikOlay / yayın / deney1936
TransistörTeknoloji / buluşAralık 1947
Bilgi kuramıOlay / yayın / deney1948
Derin öğrenmeTeknoloji / buluş2012
Transformer ve büyük dil modelleriTeknoloji / buluşHaziran 2017
Yapay zekânın Uluslararası Matematik Olimpiyatı'nda altın madalya düzeyine ulaşmasıOlay / yayın / deneyTemmuz 2025
AlphaFold ve protein yapısı tahminiTeknoloji / buluşTemmuz 2021
Kuantum bilgisayarlarTeknoloji / buluşAralık 2024
Psikoloji ve zihinAlan
Nöron doktriniFikir / teori / iddia1888
PsikanalizFikir / teori / iddiaKasım 1899
Sinir sinyalinin elektriksel modeli (Hodgkin–Huxley)Olay / yayın / deney1952
Milgram'ın itaat deneyleriOlay / yayın / deney1963
İşlevsel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI)Teknoloji / buluş1990
Tekrarlama kriziOlay / yayın / deneyAğustos 2015
Yetişkin insan beyninde yeni nöron oluşur mu?Soru2018
Bilinç (açık soru)Soru
Küresel (nöronal) çalışma alanı kuramıFikir / teori / iddia1988
Bütünleşik bilgi kuramı (IIT)Fikir / teori / iddia2004
Yüksek düzey bilinç kuramlarıFikir / teori / iddia2005
ParapsikolojiAlan
Rhine ve duyu dışı algı deneyleriOlay / yayın / deney1934
Ganzfeld telepati deneyleriFikir / teori / iddia1974
Yakın ölüm deneyimleriSoruAralık 2001
"Geleceği hissetmek" deneyleriOlay / yayın / deneyMart 2011
Telekinezi ve psikokineziFikir / teori / iddia
Toplum, tarih ve ekonomiAlan
İbn Haldun'un Mukaddime'siMetin / eser1377
Adam Smith ve Milletlerin ZenginliğiMetin / eser1776
Marx ve KapitalMetin / eser1867
Hukuk ve siyasetAlan
Hammurabi KanunlarıMetin / esery. MÖ 1754
Fıkıh ve usûl-i fıkıh (İslam hukuku)Gelenek / ekoly. 820
Magna CartaMetin / eserHaziran 1215
Toplum sözleşmesi kuramlarıFikir / teori / iddia1651
Montesquieu ve kuvvetler ayrılığıMetin / eser1748
MecelleMetin / eser1869–1876
İnsan Hakları Evrensel BeyannamesiMetin / eser10 Aralık 1948
DilbilimAlan
Pāṇini'nin Sanskrit dilbilgisiMetin / esery. MÖ 350
Orhun YazıtlarıMetin / eser732
Saussure ve yapısalcı dilbilimMetin / eser1916
Chomsky ve evrensel dilbilgisiFikir / teori / iddia1957
Altay (Transavrasya) dil ailesi tartışmasıSoru
Hint-Avrupa dillerinin anayurduSoruTarih hakkındaki görüşler
Sanat, müzik ve estetikAlan
Doğrusal perspektifOlay / yayın / deney1435
Mağara sanatı ve ilk sembollerSoruTarih hakkındaki görüşler
Makam müziğiGelenek / ekol
MimarlıkAlan
Büyük Piramit (Keops Piramidi)Olay / yayın / deneyy. MÖ 2560
AyasofyaOlay / yayın / deneyAralık 537
Mimar Sinan ve SüleymaniyeOlay / yayın / deney1557
Müzik, beyin ve evrensellikSoru
Pisagor ve müziğin matematiğiFikir / teori / iddia
FelsefeAlan
Sokrates öncesi filozoflar ve antik atomculukGelenek / ekoly. MÖ 585
Platon, Devlet ve idealar kuramıMetin / esery. MÖ 375
Aristoteles ve mantıkGelenek / ekoly. MÖ 350
StoacılıkGelenek / ekoly. MÖ 300
Descartes ve yöntem şüphesiMetin / eser1637
Kant ve Saf Aklın EleştirisiMetin / eser1781
Faydacılık ve sonuççu etikFikir / teori / iddia1789
Frege ve modern mantığın doğuşuMetin / eser1879
Nietzsche ve değerlerin yeniden değerlendirilmesiMetin / eser1882
FenomenolojiGelenek / ekol1900
Wittgenstein, dil ve anlamMetin / eser1921
VaroluşçulukGelenek / ekol1943
Bilim felsefesiAlan
Popper ve yanlışlanabilirlikFikir / teori / iddia1934
Kuhn ve paradigma değişimleriFikir / teori / iddia1962
Çin felsefesiGelenek / ekol
Hint felsefesiGelenek / ekol
İslam felsefesi (felsefe/hikmet)Gelenek / ekol
İbn Sina ve Kitâbü'ş-ŞifâMetin / esery. 1027
İbn Rüşd ve Tehâfütü't-TehâfütMetin / esery. 1180
Özgür iradeSoru
KelamGelenek / ekol
Mu'tezileGelenek / ekoly. 750
MâtürîdîlikGelenek / ekoly. 900
Eş'arîlik ve vesilecilikGelenek / ekoly. 912
Gazzâlî'nin Tehâfütü'l-Felâsife'siMetin / eser1095
Fahreddin er-Râzî ve kelamın felsefeyle buluşmasıGelenek / ekol1210
Hudûs delili (kelam kozmolojik argümanı)Fikir / teori / iddia
Kelam atomculuğu (cevher-i ferd)Fikir / teori / iddia
TasavvufGelenek / ekol
Cüneyd-i Bağdâdî ve "ayık" tasavvufGelenek / ekol910
Hallâc-ı Mansûr ve "Ene'l-Hak"Olay / yayın / deneyMart 922
Kimyâ-yı Saâdet (Mutluluğun Simyası)Metin / esery. 1105
Gazzâlî'nin el-Munkız mine'd-Dalâl'iMetin / esery. 1108
İbn Arabî ve vahdet-i vücûdGelenek / ekoly. 1229
Hacı Bektâş-ı VelîGelenek / ekoly. 1270
Mevlânâ ve MesnevîMetin / eser1273
İmâm-ı Rabbânî ve vahdet-i şühûdGelenek / ekol1624
Ahmed Yesevî ve Dîvân-ı HikmetGelenek / ekolTarih hakkındaki görüşler
Râbia el-Adeviyye ve ilahi aşkGelenek / ekolTarih hakkındaki görüşler
Yunus EmreGelenek / ekolTarih hakkındaki görüşler
Dinler ve kutsal metinlerAlan
İslam ve Kur'anGelenek / ekol610
Şinto ve KojikiGelenek / ekol712
Sihizm ve Guru Granth SahibGelenek / ekol1604
Yaratılış anlatılarıSoru
BudizmGelenek / ekolTarih hakkındaki görüşler
Hinduizm ve VedalarGelenek / ekol
Hristiyanlık ve İncilGelenek / ekol
Taoizm ve DaodejingGelenek / ekolTarih hakkındaki görüşler
Yahudilik ve TanahGelenek / ekol
Yerli halkların inançları ve animizmGelenek / ekol
Zerdüştlük ve AvestaGelenek / ekolTarih hakkındaki görüşler
MitolojiAlan
Gılgamış DestanıMetin / esery. MÖ 1200
Yggdrasil, İskandinav dünya ağacıMetin / esery. 1270
Türk mitolojisi ve Gök Tanrı inancıGelenek / ekol
Ezoterik geleneklerAlan
AstrolojiUygulama
HermetizmGelenek / ekol
SimyaGelenek / ekol
Câbir b. Hayyân ve Câbir külliyatıGelenek / ekoly. 800
Newton'un simya çalışmalarıOlay / yayın / deneyy. 1669