Fikir / teori / iddiaDallar1684

Kalkülüs (türev ve integral)

Isaac Newton Gottfried Wilhelm Leibniz Mādhava

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Değişimi ve birikimi hesaplamayı sağlayan kalkülüs, fiziğin ve mühendisliğin dilidir. Newton ile Leibniz'in birbirinden bağımsız olarak geliştirip geliştirmediği uzun süre tartışıldı. Bazı tarihçiler ise Hindistan'daki Kerala okulunun sonsuz seriler üzerine daha önceki çalışmalarına dikkat çeker.

Uzmanlar için

Leibniz türev hesabını 1684'te Acta Eruditorum'da "Nova Methodus pro Maximis et Minimis" ile yayımladı ve bugün kullanılan dx, ∫ gösterimini getirdi. Newton'un "fluxion" yöntemi 1660'larda geliştirilmiş, el yazmaları (De Analysi, 1669) çevresinde dolaşmış, ancak geç yayımlanmıştır. Royal Society'nin 1712 tarihli Commercium Epistolicum raporu Newton lehine sonuçlandı. Raporu Newton'un kendisinin yönlendirdiği sonradan anlaşıldı. Kerala okulu (Mādhava, y. 1340–1425) arctan, sin ve cos için kuvvet serilerine ulaştı. Bu bilginin Avrupa'ya aktarılıp aktarılmadığı kanıtlanamamıştır.

Görüşler

Bağımsız keşif görüşü (bugünkü yaygın tarih yazımı): Newton ve Leibniz kalkülüsü birbirinden bağımsız olarak geliştirdi. Newton daha önce, Leibniz ise daha önce yayımladı.^[1]
Royal Society raporu (1712): Newton ilk mucittir. Leibniz'in Newton'un fikirlerinden yararlandığı ima edildi.^[1]
Kerala okulunu öne çıkaran görüş: Kalkülüsün temel öğelerinden olan sonsuz seriler Hindistan'da iki yüzyıl önce biliniyordu.^[2]

Bağlantılar

Üst dal

Matematik

Bağlantılı

Newton'un Principia'sı

Ağaçta göster →

Kaynaklar

KitapHall, A. R. (1980). Philosophers at War: The Quarrel between Newton and Leibniz. Cambridge University Press
KitapJoseph, G. G. (2011). The Crest of the Peacock: Non-European Roots of Mathematics. Princeton University Press, 3rd edition

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗arXiv ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Kalkülüs (türev ve integral). Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/kalkulus/

BibTeX

@misc{athena_kalkulus,
  title        = {Kalkülüs (türev ve integral)},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/kalkulus/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner