Athena
EN
MerkezTarih hakkındaki görüşler253 düğüm

İnsanlık

Herkes için

Ağacın merkezi. İnsanın nereden geldiği ve ne zaman ortaya çıktığı sorusuna dinler, güncel bilim ve farklı gelenekler farklı cevaplar verir. Bu yüzden burada tek bir tarih verilmez; görüşler kaynaklarıyla yan yana gösterilir. Yukarıdaki dallar dünyayı araştıran alanlardır, aşağıdaki kökler düşünce ve inanç gelenekleridir.

Uzmanlar için

Paleoantropolojide Homo sapiens'in kökeni fosil kayıtları (Jebel Irhoud, Omo Kibish), arkeolojik bağlam ve genom verisine dayalı popülasyon ayrışma tahminleriyle incelenir. Tek bölgeli (Doğu Afrika) modellerin yerini büyük ölçüde "pan-Afrika" ya da yapılandırılmış popülasyon modelleri almıştır. İbrahimi geleneklerde insanın kökeni Âdem ile Havva'nın doğrudan yaratılışıyla açıklanır. Kutsal metinlerin kendisi bir yıl belirtmez; tarihler sonraki soy kütüğü hesaplarından türetilmiştir. Hint geleneğinde zaman döngüseldir (yuga, kalpa).

Tarih hakkındaki görüşler

Bu konunun tarihi kesin olarak belgelenmediği için tek bir tarih verilmez; farklı kaynakların görüşleri listelenir.

Paleoantropoloji (fosil tarihlendirme)Homo sapiens'e atfedilen en eski fosiller Fas'taki Jebel Irhoud'da bulunmuş ve termolüminesans yöntemiyle yaklaşık 300.000 yıl öncesine tarihlendirilmiştir.[1][2]
Paleoantropoloji (Doğu Afrika)Etiyopya'daki Omo I fosili, üzerindeki volkanik kül katmanına göre en az yaklaşık 233.000 yaşındadır.[3]
Popülasyon genetiğiGüney Afrika'dan antik genomlara dayanan tahminler, modern insan popülasyonlarının ayrışmasını 350.000–260.000 yıl öncesine yerleştirir.[4]
İslam (Kur'an)Kur'an, Âdem'in çamurdan yaratıldığını ve yeryüzüne halife kılındığını anlatır; bir tarih vermez.[6][7]
Yahudilik ve Hristiyanlık (Tekvin)Tekvin kitabı Âdem ile Havva'nın yaratılışını anlatır ve bir yıl vermez. Metindeki soy kütüklerinden yapılan hesaplar farklı sonuçlar verir. James Ussher (1650) MÖ 4004'ü, geleneksel İbrani takvimi ise başlangıç olarak MÖ 3761'i esas alır.[8][9][10]
Hinduizm (Puranalar)Zaman döngüseldir. Evren ve insanlık, her biri yüz binlerce ila milyonlarca yıl süren yuga çağlarından ve daha büyük kalpa döngülerinden geçer. Doğrusal bir "başlangıç tarihi" yoktur.[11]

Görüşler

Güncel ana akım biyoloji ve paleoantropoloji
Homo sapiens, Afrika'da daha önceki hominin popülasyonlarından evrimleşmiştir. Birden çok Afrika bölgesinin bu sürece katkıda bulunduğu düşünülmektedir.[5][1]
İbrahimi dinlerin geleneksel yorumu
İnsan, Allah/Tanrı tarafından ilk insan Âdem'den başlayarak doğrudan yaratılmıştır.[6][8]
Çağdaş İslam düşüncesinde farklı görüşler
Yaratılışçılıktan, yalnızca Âdem ile Havva'yı istisna tutan görüşe ("Âdem istisnacılığı") ve teistik evrime kadar uzanan bir yelpaze vardır.[12]

Bağlantılar

Alt dallar

İlk bilgilerMatematikFizikEnerjiTeknoloji ve mühendislikKimyaBiyolojiTıpAstronomi ve kozmolojiUzay keşfiYer bilimleriBilişim ve yapay zekâPsikoloji ve zihinParapsikolojiToplum, tarih ve ekonomiHukuk ve siyasetDilbilimSanat, müzik ve estetikFelsefeKelamTasavvufDinler ve kutsal metinlerMitolojiEzoterik gelenekler

Bağlantılı

Canlıların kökeni ve çeşitliliği üzerine görüşlerYaratılış anlatılarıDilin ortaya çıkışı

Ağaçta göster →

Kaynaklar

  1. MakaleHublin, J.-J. et al. (2017). New fossils from Jebel Irhoud, Morocco and the pan-African origin of Homo sapiens. Nature 546, 289–292DOI 10.1038/nature22336arşiv
  2. MakaleRichter, D. et al. (2017). The age of the hominin fossils from Jebel Irhoud, Morocco, and the origins of the Middle Stone Age. Nature 546, 293–296DOI 10.1038/nature22335arşiv
  3. MakaleVidal, C. M. et al. (2022). Age of the oldest known Homo sapiens from eastern Africa. Nature 601, 579–583DOI 10.1038/s41586-021-04275-8arşiv
  4. MakaleSchlebusch, C. M. et al. (2017). Southern African ancient genomes estimate modern human divergence to 350,000 to 260,000 years ago. Science 358, 652–655DOI 10.1126/science.aao6266arşiv
  5. MakaleStringer, C. (2016). The origin and evolution of Homo sapiens. Philosophical Transactions of the Royal Society B 371, 20150237DOI 10.1098/rstb.2015.0237arşiv
  6. Kutsal metinKur'an-ı Kerim, Bakara 2:30–39quran.comarşiv
  7. Kutsal metinKur'an-ı Kerim, Hicr 15:26–29quran.comarşiv
  8. Kutsal metinTekvin / Genesis 1–2sefaria.orgarşiv
  9. KitapUssher, J. (1650). Annales Veteris Testamenti, a prima mundi origine deducti. London
  10. AnsiklopediJewish calendar. Encyclopaedia Britannicabritannica.comarşiv
  11. AnsiklopediYuga. Encyclopaedia Britannicabritannica.comarşiv
  12. KitapMalik, S. A. (2021). Islam and Evolution: Al-Ghazālī and the Modern Evolutionary Paradigm. Routledge, London · ISBN 978-0367364137routledge.comarşiv

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). İnsanlık. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/insanlik/

BibTeX
@misc{athena_insanlik,
  title        = {İnsanlık},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/insanlik/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner