Akıllı tasarım
Michael BeheWilliam DembskiStephen MeyerDouglas Axe
Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem
Herkes için
Akıllı tasarım savunucularına göre bazı biyolojik yapılar, parçalarından biri eksik olduğunda hiç işlemeyecek kadar karmaşıktır ("indirgenemez karmaşıklık"). Bu nedenle bu yapıların kör ve adım adım işleyen süreçlerle değil, akıllı bir tasarımcı tarafından oluşturulduğu çıkarımı yapılır. Karşı çıkanlar, bu yapıların aşamalı gelişimini gösteren modeller sunar. Ayrıca kuramın bilimsel olarak test edilebilir olmadığını savunurlar. ABD'deki bir mahkeme 2005'te kuramın okullarda fen dersi olarak okutulmasını anayasaya aykırı buldu.
Uzmanlar için
Behe'nin örnekleri bakteri kamçısı, kan pıhtılaşma kaskadı ve bağışıklık sistemidir. Dembski'nin "belirlenmiş karmaşıklık" ölçütü, tasarım çıkarımını olasılıksal bir süzgeçle biçimlendirmeyi amaçlar. Axe (2004), işlevsel protein kıvrımlarının dizi uzayındaki sıklığını çok düşük (yaklaşık 10⁻⁷⁷) tahmin etti ve bu sonuç tasarım savunucularınca kullanıldı. Eleştirmenler kamçının Tip III salgı sistemiyle homoloğunu, işlev değişimiyle (eksaptasyon) aşamalı oluşum senaryolarını ve Axe'ın tahmininin tek bir proteine dayanmasını öne sürer.
İddialar
Kanıtlar
Destekleyen
Bakteri kamçısı gibi sistemlerde temel parçalardan herhangi biri çıkarıldığında sistemin işlevini kaybettiği gösterilmiştir.[1]
Bir enzim alanı üzerinde yapılan mutasyon deneylerinden, işlevsel protein dizilerinin tüm olası diziler içinde son derece nadir olduğu tahmin edildi.[3]
Karşı çıkan / sorgulayan
Kamçı proteinlerinin başka işlevler gören sistemlerle (ör. Tip III salgı sistemi) homolog olduğu gösterildi. Bu durum, parçaların başka işlevlerden devşirilerek aşamalı biçimde bir araya gelmiş olabileceği şeklinde yorumlandı.[4]
Görüşler
- Kitzmiller - Dover davası (ABD Federal Mahkemesi, 2005)
- Mahkeme, akıllı tasarımın devlet okullarında fen dersi olarak okutulmasının din ile devletin ayrılığı ilkesini ihlal ettiğine hükmetti.[5]
Bağlantılar
Eleştirdiği / karşı çıktığı
Bu konu şu yolculuklarda geçer
Kaynaklar
- Kitap (1996). Darwin's Black Box: The Biochemical Challenge to Evolution. Free Press, New York
- Kitap (1998). The Design Inference: Eliminating Chance through Small Probabilities. Cambridge University Press
- Makale (2004). Estimating the prevalence of protein sequences adopting functional enzyme folds. Journal of Molecular Biology 341(5), 1295–1315DOI 10.1016/j.jmb.2004.06.058arşiv
- Makale (2006). From The Origin of Species to the origin of bacterial flagella. Nature Reviews Microbiology 4, 784–790DOI 10.1038/nrmicro1493arşiv
- Rapor (2005). Kitzmiller v. Dover Area School District, 400 F. Supp. 2d 707 (M.D. Pa. 2005). United States District Court for the Middle District of Pennsylvania
Literatürde ara
Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:
Bu sayfayı kaynak göster
Athena katkıcıları. (2026). Akıllı tasarım. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/akilli-tasarim/
@misc{athena_akilli_tasarim,
title = {Akıllı tasarım},
author = {{Athena katkıcıları}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/akilli-tasarim/}},
note = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi