Câbir b. Hayyân ve Câbir külliyatı
Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem
Herkes için
İslam simyasının en ünlü ismi Câbir b. Hayyân'dır. Adına yazılmış yüzlerce eser, maddelerin sınıflandırılması, damıtma ve cıva-kükürt kuramı gibi konuları işler. Latince çevirileri ("Geber") Avrupa simyasını derinden etkiledi. Bu eserlerin tek bir kişiye mi ait olduğu, yoksa zamanla oluşmuş bir külliyat mı olduğu tartışmalıdır.
Uzmanlar için
Geleneksel olarak Câbir, 8. yüzyılda yaşamış ve İmam Ca'fer es-Sâdık'ın öğrencisi olmuş bir âlim olarak kabul edilir. Paul Kraus (1942–1943), külliyatın dil ve içerik analizine dayanarak eserlerin büyük kısmının 9. ve 10. yüzyıllarda İsmâilî çevrelerde yazıldığını savundu. Fuat Sezgin ise geleneksel atfı savundu. Latince "Pseudo-Geber" eserlerinin (Summa perfectionis) 13. yüzyılda Avrupa'da yazıldığı bugün genel olarak kabul edilir.
Tarih hakkındaki görüşler
Bu konunun tarihi kesin olarak belgelenmediği için tek bir tarih verilmez; farklı kaynakların görüşleri listelenir.
| Geleneksel atıf | 8. yüzyıl (Ca'fer es-Sâdık'ın öğrencisi)[2] |
|---|---|
| Paul Kraus'un tezi | Külliyatın büyük kısmı 9. ve 10. yüzyıllarda yazılmıştır.[1] |
İddialar
- Metaller cıva ve kükürtün farklı oranlarda birleşmesinden oluşur ve oranların dengelenmesiyle dönüştürülebilir.[3]
Bağlantılar
Üst dal
SimyaKaynaklar
- Kitap (1942). Jābir ibn Ḥayyān: Contribution à l'histoire des idées scientifiques dans l'Islam (2 vols.). Mémoires de l'Institut d'Égypte 44–45, Cairo
- Kitap (1971). Geschichte des arabischen Schrifttums, Band IV: Alchimie, Chemie, Botanik, Agrikultur. E. J. Brill, Leiden
- AnsiklopediSimya. TDV İslâm Ansiklopedisiislamansiklopedisi.org.trarşiv
Literatürde ara
Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:
Bu sayfayı kaynak göster
Athena katkıcıları. (2026). Câbir b. Hayyân ve Câbir külliyatı. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/cabir/
@misc{athena_cabir,
title = {Câbir b. Hayyân ve Câbir külliyatı},
author = {{Athena katkıcıları}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/cabir/}},
note = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi