Athena
EN
Fikir / teori / iddiaDallar1927Tarih hakkındaki görüşler

Evrenin başlangıcı ve Büyük Patlama

Georges LemaîtreAlexander FriedmannEdwin HubbleGeorge GamowFred Hoyle

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Lemaître 1927'de evrenin genişlediğini ve geçmişte çok yoğun ve sıcak bir başlangıç durumundan çıktığını öne sürdü. Hubble'ın galaksilerin uzaklaşmasını ölçmesi ve 1965'te kozmik mikrodalga arka plan ışımasının bulunması bu görüşü destekledi. Buna karşın Hoyle ve başkaları başlangıcı olmayan "durağan durum" evrenini savundu. Dinlerin yaratılış anlatıları evrenin başlangıcını farklı biçimlerde tarif eder.

Uzmanlar için

Friedmann–Lemaître–Robertson–Walker çözümleri, genel görelilikte homojen ve izotrop bir evrenin genişlemesini tarif eder. Büyük Patlama nükleosentezi, hafif elementlerin (He-4 yaklaşık %25, döteryum, lityum) bolluğunu öngörür. Lityum-7 için gözlenen değer öngörüden yaklaşık üç kat düşüktür ("lityum problemi"). Kozmik mikrodalga arka plan ışımasının 2,725 K sıcaklıkta kusursuza yakın bir kara cisim tayfı olması en güçlü destek sayılır. Yerel ölçümlerle bulunan Hubble sabiti (≈73 km/s/Mpc) ile CMB'den çıkarılan değer (≈67,4) arasındaki fark ("Hubble gerilimi") çözülmemiştir.

Tarih hakkındaki görüşler

Bu konunun tarihi kesin olarak belgelenmediği için tek bir tarih verilmez; farklı kaynakların görüşleri listelenir.

Güncel kozmoloji (Planck, ΛCDM)Evrenin yaşı yaklaşık 13,8 milyar yıldır (13,787 ± 0,020 milyar yıl).[4]
İslam (Kur'an)Gökler ve yer "altı günde" (eyyâm) yaratılmıştır. Kur'an bir "gün"ün uzunluğunu farklı ayetlerde bin yıl ve elli bin yıl olarak anar. Takvim yılı olarak bir tarih vermez.[8][9][10]
Yahudilik ve Hristiyanlık (Tekvin; lafzi okuma)Evren altı günde yaratılmıştır. Soy kütüklerinden yapılan hesaplara göre yaklaşık 6.000 yıl önce (ör. Ussher, MÖ 4004).[11][12]
Hinduizm (Puranalar)Evren döngüsel olarak yaratılıp yok olur. Brahma'nın bir "günü" (kalpa) 4,32 milyar yıldır.[13]
Durağan durum kozmolojisi (Hoyle, Bondi, Gold)Evrenin bir başlangıcı yoktur. Genişleme sırasında sürekli yeni madde oluşur.[7]

İddialar

Kanıtlar

Destekleyen

Gözlem

Galaksilerin tayflarındaki kırmızıya kayma, uzaklıklarıyla orantılı olarak artar (Hubble–Lemaître yasası).[2]

Gözlem

Her yönden gelen ve yaklaşık 3 K sıcaklığa karşılık gelen mikrodalga ışıma bulundu. Bu ışıma, sıcak ve yoğun erken evrenin kalıntısı olarak yorumlandı.[3]

Karşı çıkan / sorgulayan

Ölçüm

Yerel uzaklık merdiveniyle ölçülen genişleme hızı, CMB'ye dayanan ΛCDM tahmininden istatistiksel olarak anlamlı biçimde yüksektir.[5]

Gözlem

JWST'nin ilk verilerinde, evrenin ilk birkaç yüz milyon yılında beklenenden daha büyük kütleli olduğu düşünülen galaksiler bildirildi. Sonraki analizler bu kütle tahminlerini tartışmaya açtı.[6]

Bağlantılar

Üst dal

Astronomi ve kozmoloji

Üzerine kurulduğu

Genel görelilik

Bağlantılı

Yaratılış anlatılarıKaranlık enerji ve hızlanan genişlemeHudûs delili (kelam kozmolojik argümanı)James Webb Uzay TeleskobuDünya'nın yaşı

Bu konu şu yolculuklarda geçer

Gökyüzünden evrenin başlangıcına · durak 7/11

Ağaçta göster →

Kaynaklar

  1. MakaleLemaître, G. (1927). Un univers homogène de masse constante et de rayon croissant rendant compte de la vitesse radiale des nébuleuses extra-galactiques. Annales de la Société Scientifique de Bruxelles A47, 49–59
  2. MakaleHubble, E. (1929). A relation between distance and radial velocity among extra-galactic nebulae. PNAS 15(3), 168–173DOI 10.1073/pnas.15.3.168arşiv
  3. MakalePenzias, A. A.; Wilson, R. W. (1965). A measurement of excess antenna temperature at 4080 Mc/s. The Astrophysical Journal 142, 419–421DOI 10.1086/148307arşiv
  4. MakalePlanck Collaboration (2020). Planck 2018 results. VI. Cosmological parameters. Astronomy & Astrophysics 641, A6DOI 10.1051/0004-6361/201833910arşiv
  5. MakaleRiess, A. G. et al. (2022). A comprehensive measurement of the local value of the Hubble constant with 1 km/s/Mpc uncertainty from the Hubble Space Telescope and the SH0ES team. The Astrophysical Journal Letters 934, L7DOI 10.3847/2041-8213/ac5c5barşiv
  6. MakaleLabbé, I. et al. (2023). A population of red candidate massive galaxies ~600 Myr after the Big Bang. Nature 616, 266–269DOI 10.1038/s41586-023-05786-2arşiv
  7. MakaleBondi, H.; Gold, T. (1948). The steady-state theory of the expanding universe. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 108(3), 252–270DOI 10.1093/mnras/108.3.252arşiv
  8. Kutsal metinKur'an-ı Kerim, A'râf 7:54quran.comarşiv
  9. Kutsal metinKur'an-ı Kerim, Hac 22:47quran.comarşiv
  10. Kutsal metinKur'an-ı Kerim, Meâric 70:4quran.comarşiv
  11. Kutsal metinTekvin / Genesis 1:1–2:3sefaria.orgarşiv
  12. KitapUssher, J. (1650). Annales Veteris Testamenti, a prima mundi origine deducti. London
  13. AnsiklopediKalpa. Encyclopaedia Britannicabritannica.comarşiv

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗arXiv ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Evrenin başlangıcı ve Büyük Patlama. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/buyuk-patlama/

BibTeX
@misc{athena_buyuk_patlama,
  title        = {Evrenin başlangıcı ve Büyük Patlama},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/buyuk-patlama/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner