Hudûs delili (kelam kozmolojik argümanı)
KindîGazzâlîWilliam Lane Craig
Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem
Herkes için
Kelamcılara göre âlem sonradan var olmuştur (hâdistir). Sonradan var olan her şeyin bir var edeni olmalıdır. Öyleyse âlemin de bir yaratıcısı vardır. Argüman, sonsuz bir geçmişin imkânsız olduğu öncülüne dayanır. 20. yüzyılda William Lane Craig argümanı Büyük Patlama kozmolojisiyle birlikte yeniden gündeme getirdi. Eleştirmenler ise öncüllerini ve Büyük Patlama'nın bu şekilde yorumlanmasını sorgular.
Uzmanlar için
Klasik biçim, cisimlerin arazlardan ayrı olamadığını ve arazların hâdis olduğunu gösterip cisimlerin de hâdis olduğu sonucuna varır. Craig'in biçimi iki öncüle dayanır: aktüel sonsuzluğun imkânsızlığı (Hilbert oteli) ve ardışık toplamayla sonsuzun oluşturulamayacağı. Eleştiriler şunları içerir. Aktüel sonsuzun matematikte tutarlı olduğu (Cantor) söylenmiştir. Nedensellik ilkesinin evrenin kendisine uygulanması sorgulanmıştır. Kuantum kozmolojide "sınırsız" (Hartle–Hawking) modellerin varlığı ve Kant'ın ilk antinomisi de karşı argüman olarak gösterilmiştir.
İddialar
- Var olmaya başlayan her şeyin bir nedeni vardır. Evren var olmaya başlamıştır. O hâlde evrenin bir nedeni vardır.[1]
Kanıtlar
Destekleyen
Sonsuz sayıda geçmiş olay ardışık olarak tamamlanamaz. Bu nedenle geçmişin bir başlangıcı olmalıdır.[1]
Savunucular, Büyük Patlama kozmolojisinin evrenin sonlu bir geçmişi olduğunu desteklediğini ileri sürer.[1]
Karşı çıkan / sorgulayan
Aktüel sonsuzluğun tutarsız olduğu gösterilmemiştir. Nedensellik ilkesinin evrenin bütününe uygulanması da gerekçelendirilmemiştir.[2]
Bağlantılar
Kaynaklar
- Kitap (1979). The Kalām Cosmological Argument. Macmillan, London
- Kitap (2006). Arguing about Gods. Cambridge University Press
Literatürde ara
Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:
Bu sayfayı kaynak göster
Athena katkıcıları. (2026). Hudûs delili (kelam kozmolojik argümanı). Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/hudus-delili/
@misc{athena_hudus_delili,
title = {Hudûs delili (kelam kozmolojik argümanı)},
author = {{Athena katkıcıları}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/hudus-delili/}},
note = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi