Athena
EN
Fikir / teori / iddiaKökler1789

Faydacılık ve sonuççu etik

Jeremy BenthamJohn Stuart MillPeter Singer

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Faydacılığa göre bir eylemin doğru olup olmadığı, sonuçlarının herkes için toplam mutluluğu ne kadar artırdığına bağlıdır. Bentham bunu "en çok sayıda insan için en büyük mutluluk" ilkesiyle ifade etti. Mill hazlar arasında nitelik farkı olduğunu savundu. Görüş, hayvan hakları ve küresel yoksulluk tartışmalarını etkiledi. Eleştirmenler ise bireysel hakların toplam fayda uğruna çiğnenebileceğini öne sürer.

Uzmanlar için

Klasik faydacılık üç unsuru birleştirir: sonuççuluk (doğruluğu yalnızca sonuçlar belirler), refahçılık (değerli olan iyi oluştur) ve eşit toplama. Eylem faydacılığı her eylemi tek tek değerlendirir. Kural faydacılığı ise genel olarak uyulduğunda en iyi sonucu veren kurallara bakar. Fayda, haz ile acı dengesi (hedonizm) ya da tercihlerin tatmini olarak tanımlanabilir. Kişiler arası fayda karşılaştırmasının nasıl yapılacağı açık bir sorundur.

İddialar

Görüşler

Kant'çı (ödev) etik
Bazı eylemler sonuçları ne olursa olsun yanlıştır. İnsanlar hiçbir zaman yalnızca bir araç olarak kullanılmamalıdır.[4]
Rawls
Faydacılık, faydaları kişiler arasında toplarken kişiler arasındaki ayrımı ciddiye almaz. Adalet, en kötü durumdakilerin konumunu gözetmelidir.[3]
Singer
Acı çekebilen her canlının çıkarı eşit ağırlıkta sayılmalıdır. Bu, hayvanlara yönelik muameleyi ve yardım yükümlülüklerini değiştirir.[4]

Bağlantılar

Üst dal

Felsefe

Bağlantılı

Kant ve Saf Aklın EleştirisiToplum sözleşmesi kuramlarıAdam Smith ve Milletlerin Zenginliği

Ağaçta göster →

Kaynaklar

  1. KitapBentham, J. (1789). An Introduction to the Principles of Morals and Legislation. T. Payne and Son, London
  2. KitapMill, J. S. (1863). Utilitarianism. Parker, Son, and Bourn, London
  3. KitapRawls, J. (1971). A Theory of Justice. Harvard University Press
  4. AnsiklopediDriver, J.The History of Utilitarianism. Stanford Encyclopedia of Philosophyplato.stanford.eduarşiv

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗PhilPapers ↗JSTOR ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Faydacılık ve sonuççu etik. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/faydacilik/

BibTeX
@misc{athena_faydacilik,
  title        = {Faydacılık ve sonuççu etik},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/faydacilik/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 28 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner