Athena
EN
Gelenek / ekolKökler910

Cüneyd-i Bağdâdî ve "ayık" tasavvuf

Cüneyd-i BağdâdîBâyezîd-i Bistâmî

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Bağdatlı Cüneyd (öl. 910), erken tasavvufun en etkili isimlerinden biridir. Tasavvufu Kur'an ve sünnete bağlı, şeriatla uyumlu bir yol olarak tanımladı. Kendinden geçme (sekr) hâlinde söylenen sözler yerine ayıklığı (sahv) öne çıkardı. Sonraki tarikatların birçoğu silsilelerini ona bağlar ve bu nedenle "seyyidü't-tâife" (sufilerin efendisi) diye anılır.

Uzmanlar için

Cüneyd'e göre tevhid, "kadîm olanı sonradan olandan ayırmak"tır. Fenâ (kulun kendi varlığından geçmesi) ile bekâ (Allah'la var olmaya dönmesi) kavramlarını, ayık bir bilinçle yeniden topluma dönmeyi vurgulayacak biçimde işledi. Görüşleri, öğrencilerine yazdığı mektuplar (Resâil) ve sonraki kaynaklardaki aktarımlarla bilinir. Hallâc'ın hocası olduğu, ama onun bazı tavırlarını onaylamadığı rivayet edilir.

İddialar

Görüşler

Sahv (ayıklık) yolu, Cüneyd
Kendinden geçme hâlinde söylenen sözler yanıltıcı olabilir. Olgun sufi, ilahi huzurda da aklını ve şeriata bağlılığını korur.[1]
Sekr (vecd) yolu, Bâyezîd-i Bistâmî'ye nispet edilen
İlahi aşkın yoğunluğunda kulun benliği kaybolur. Bu hâlde söylenen ve dışarıdan aşırı görünen sözler (şathiyyat) o hâlin ifadesidir.[1]

Bağlantılar

Üst dal

Tasavvuf

Bağlantılı

Râbia el-Adeviyye ve ilahi aşkHallâc-ı Mansûr ve "Ene'l-Hak"Gazzâlî'nin el-Munkız mine'd-Dalâl'i

Ağaçta göster →

Kaynaklar

  1. AnsiklopediCüneyd-i Bağdâdî. TDV İslâm Ansiklopedisiislamansiklopedisi.org.trarşiv
  2. KitapAbdel-Kader, A. H. (1962). The Life, Personality and Writings of al-Junayd. E. J. W. Gibb Memorial Series, Luzac, London

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗PhilPapers ↗JSTOR ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Cüneyd-i Bağdâdî ve "ayık" tasavvuf. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/cuneyd/

BibTeX
@misc{athena_cuneyd,
  title        = {Cüneyd-i Bağdâdî ve "ayık" tasavvuf},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/cuneyd/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 28 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner