Rhine ve duyu dışı algı deneyleri
J. B. RhineLouisa RhineKarl Zener
Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem
Herkes için
J. B. Rhine, Duke Üniversitesi'nde beş simgeli Zener kartlarıyla binlerce tahmin deneyi yaptı ve rastlantıdan beklenenden daha fazla isabet bildirdi. "Duyu dışı algı" (ESP) terimini yaygınlaştırdı. Eleştirmenler, kartların arkasından görülebilmesi, zayıf karıştırma ve istatistik hataları gibi sorunlara dikkat çekti.
Uzmanlar için
Rastlantıya göre isabet beklentisi %20'dir. Rhine'ın bazı deneklerinde uzun seriler boyunca %30'un üzerinde isabet oranları bildirildi. Diğer laboratuvarlardaki tekrar girişimleri çoğunlukla rastlantı düzeyinde kaldı. Rhine, denekleri ve deneycileri ayıran daha sıkı protokoller (ör. Pearce–Pratt serisi) geliştirdi. Hansel, bu protokollerde bile hile yapılabileceğine işaret etti.
İddialar
- Bazı insanlar kartların simgelerini, bilinen duyusal yollar olmadan, rastlantıdan fazla isabetle tahmin edebilir.[1]
Kanıtlar
Destekleyen
Uzun deney serilerinde bazı deneklerin isabet oranı rastlantıdan beklenen %20'nin anlamlı biçimde üzerinde bulundu.[1]
Karşı çıkan / sorgulayan
Kartların arkadan görülebilmesi, karıştırma ve kayıt hataları ile denek hilesi olasılığı gibi yöntemsel açıklar gösterildi. Bağımsız tekrarlar çoğunlukla başarısız oldu.[2]
Bağlantılar
Üst dal
ParapsikolojiKaynaklar
- Kitap (1934). Extra-Sensory Perception. Boston Society for Psychic Research, Boston
- Kitap (1980). ESP and Parapsychology: A Critical Re-evaluation. Prometheus Books, Buffalo NY
Literatürde ara
Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:
Bu sayfayı kaynak göster
Athena katkıcıları. (2026). Rhine ve duyu dışı algı deneyleri. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/rhine/
@misc{athena_rhine,
title = {Rhine ve duyu dışı algı deneyleri},
author = {{Athena katkıcıları}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/rhine/}},
note = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi