CRISPR gen düzenleme
Jennifer DoudnaEmmanuelle CharpentierFeng Zhang
Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem
Herkes için
Bakterilerin virüslere karşı kullandığı bir savunma sisteminden türetilen CRISPR-Cas9, DNA'yı istenen yerden kesip değiştirmeyi kolay ve ucuz hâle getirdi. 2020 Nobel Kimya Ödülü'ne konu oldu. 2023'te orak hücre hastalığı için ilk CRISPR tedavisi onaylandı. 2018'de embriyolarda yapılan izinsiz bir düzenleme ise uluslararası tepki gördü.
Uzmanlar için
Jinek ve arkadaşları (2012), Cas9'un ikili tracrRNA:crRNA (sonradan tek kılavuz RNA) ile programlanabilen, PAM'e bağımlı bir DNA endonükleazı olduğunu gösterdi. Memeli hücrelerinde uygulama 2013'te Cong vd. ve Mali vd. tarafından yayımlandı. Hedef dışı kesimler, mozaisizm ve büyük silinmeler güvenlik sorunları olarak araştırılmaktadır. Baz ve prime düzenleme, çift iplik kırığı oluşturmadan nokta değişikliği yapar.
İddialar
- Cas9 enzimi, kılavuz RNA ile belirlenen herhangi bir DNA dizisini kesecek biçimde programlanabilir.[1]
Kanıtlar
Destekleyen
Saflaştırılmış Cas9 ve tasarlanmış RNA'lar, test tüpünde hedef DNA'yı öngörülen yerlerden kesti.[1]
Karşı çıkan / sorgulayan
Bazı düzenlemelerde hedef bölgede öngörülmeyen büyük silinmeler ve yeniden düzenlenmeler bulundu. Bu durum güvenlik değerlendirmelerinde dikkate alınması gereken bir risk olarak raporlandı.[2]
Bağlantılar
Kaynaklar
- Makale (2012). A programmable dual-RNA–guided DNA endonuclease in adaptive bacterial immunity. Science 337, 816–821DOI 10.1126/science.1225829arşiv
- Makale (2018). Repair of double-strand breaks induced by CRISPR–Cas9 leads to large deletions and complex rearrangements. Nature Biotechnology 36, 765–771DOI 10.1038/nbt.4192arşiv
Literatürde ara
Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:
Bu sayfayı kaynak göster
Athena katkıcıları. (2026). CRISPR gen düzenleme. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/crispr/
@misc{athena_crispr,
title = {CRISPR gen düzenleme},
author = {{Athena katkıcıları}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/crispr/}},
note = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi