Gelenek / ekolKöklerTarih hakkındaki görüşler

Ahmed Yesevî ve Dîvân-ı Hikmet

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Ahmed Yesevî, Türkistan'daki Yesi (bugün Kazakistan'da Türkistan şehri) merkezli Yeseviyye tarikatına adını veren sufidir. Tasavvufi düşünceyi Türkçe "hikmet" adı verilen şiirlerle yaydığı kabul edilir ve Türk tasavvufunun kurucu isimlerinden sayılır. Hayatına dair bilgiler çoğunlukla sonraki menkıbelere dayanır. Dîvân-ı Hikmet'teki şiirlerin ne kadarının ona ait olduğu tartışmalıdır. Kabri üzerine Timur'un yaptırdığı külliye UNESCO Dünya Mirası listesindedir.

Uzmanlar için

Köprülü'nün 1918'deki çalışması Yesevî'yi Türk edebiyatındaki ilk mutasavvıflar arasına yerleştirdi ve Dîvân-ı Hikmet'in bugünkü nüshalarının geç döneme ait olduğunu, pek çok şiirin sonraki Yesevî dervişlerince eklendiğini belirtti. Yeseviyye'nin Anadolu'daki etkisi, Hacı Bektaş Vilâyetnâmesi gibi metinlerde Hacı Bektaş'ın Yesevî'ye bağlanmasıyla kurulan manevi bir soy üzerinden anlatılır.

Tarih hakkındaki görüşler

Bu konunun tarihi kesin olarak belgelenmediği için tek bir tarih verilmez; farklı kaynakların görüşleri listelenir.

Geleneksel kabul	Ölümü 562 (1166–67)^[1]
Araştırmacıların çekincesi	Bu tarih sonraki kaynaklara dayanır. Çağdaş bir belge bulunmadığından kesin değildir.^[1][2]

İddialar

Tasavvufi öğüt ve ilahi sevgi, halkın anladığı Türkçeyle ve hece ölçüsüyle şiir yoluyla aktarılabilir.^[1][2]

Görüşler

Yesevî geleneği: Dîvân-ı Hikmet'teki hikmetler Ahmed Yesevî'nin kendi sözleridir.^[1]
Köprülü ve sonraki filologlar: Eldeki nüshalar çok geç tarihlidir ve dilleri 12. yüzyıl Türkçesine uymaz. Şiirlerin önemli bir kısmı sonraki Yesevî dervişlerinin eseridir.^[2]

Bağlantılar

Kaynaklar

AnsiklopediAhmed Yesevî. TDV İslâm Ansiklopedisiislamansiklopedisi.org.tr arşiv
KitapKöprülü, M. F.; Leiser, G.; Dankoff, R. (trans.) (2006). Early Mystics in Turkish Literature. Routledge, London (Turkish original, Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar, 1918)

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗PhilPapers ↗JSTOR ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Ahmed Yesevî ve Dîvân-ı Hikmet. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/yesevi/

BibTeX

@misc{athena_yesevi,
  title        = {Ahmed Yesevî ve Dîvân-ı Hikmet},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/yesevi/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 28 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner