Yetişkin insan beyninde yeni nöron oluşur mu?
Peter ErikssonFred GageArturo Alvarez-BuyllaMaura BoldriniMaría Llorens-MartínJonas Frisén
Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem
Herkes için
Uzun süre yetişkin beyninde yeni nöron oluşmadığı düşünüldü. Hayvan deneyleri ve 1998'deki bir insan çalışması, hafıza için önemli olan hipokampüste yetişkinlikte de yeni nöronlar doğduğunu gösterdi. 2018'de yayımlanan bir çalışma ise yetişkin insan hipokampüsünde yeni nöronlara neredeyse hiç rastlamadı. Aynı yıl ve sonrasında yapılan başka çalışmalar yaşlılığa kadar süren bir nöron üretimi bildirdi. Sonuçların farklılığı büyük ölçüde doku hazırlama ve işaretleme yöntemlerine bağlanıyor.
Uzmanlar için
Eriksson ve ekibi, kanser tanısı için BrdU verilmiş hastaların beyinlerinde bu işaretin hipokampüsteki nöronlarda bulunduğunu gösterdi. Spalding ve ekibi, 1950–60'lardaki nükleer denemelerin atmosfere yaydığı karbon-14 düzeyinden yararlanarak hipokampüste günde yaklaşık 700 yeni nöron eklendiğini tahmin etti. Sorrells ve ekibi DCX ve PSA-NCAM gibi olgunlaşmamış nöron işaretçilerinin çocukluktan sonra hızla kaybolduğunu buldu. Moreno-Jiménez ve ekibi ise kısa fiksasyon süresiyle hazırlanan dokuda bu işaretçilerin 90 yaşına kadar görüldüğünü bildirdi.
İddialar
Kanıtlar
Destekleyen
Yaşamının son yıllarında BrdU işaretleyicisi verilmiş kanser hastalarının beyinlerinde, işaretin hipokampüsteki yeni nöronlarda bulunduğu gösterildi.[1]
Nükleer denemelerden kalan karbon-14 ile yapılan yaş tayini, hipokampüste yetişkinlikte önemli sayıda nöronun yenilendiğini gösterdi.[2]
Ölüm sonrası hızla alınan 28 kişinin hipokampüs örneğinde, 14 ile 79 yaş arasında yeni nöronlara ve öncül hücrelere rastlandı.[4]
Doku hazırlama koşulları sıkı biçimde denetlendiğinde, olgunlaşmamış nöronların 90 yaşına kadar bulunduğu ve Alzheimer hastalarında azaldığı bildirildi.[5]
Karşı çıkan / sorgulayan
59 insan beyni örneğinde yeni nöron işaretçileri çocukluktan sonra hızla azaldı ve yetişkin örneklerde neredeyse hiç görülmedi.[3]
Açık sorular
- Yetişkinlikte oluşan nöronlar, varsa, hafıza ve duygu düzenlemesinde ne kadar rol oynar?
Bağlantılar
Kaynaklar
- Makale (1998). Neurogenesis in the adult human hippocampus. Nature Medicine 4(11), 1313–1317DOI 10.1038/3305arşiv
- Makale (2013). Dynamics of hippocampal neurogenesis in adult humans. Cell 153(6), 1219–1227DOI 10.1016/j.cell.2013.05.002arşiv
- Makale (2018). Human hippocampal neurogenesis drops sharply in children to undetectable levels in adults. Nature 555, 377–381DOI 10.1038/nature25975arşiv
- Makale (2018). Human hippocampal neurogenesis persists throughout aging. Cell Stem Cell 22(4), 589–599DOI 10.1016/j.stem.2018.03.015arşiv
- Makale (2019). Adult hippocampal neurogenesis is abundant in neurologically healthy subjects and drops sharply in patients with Alzheimer's disease. Nature Medicine 25, 554–560DOI 10.1038/s41591-019-0375-9arşiv
Literatürde ara
Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:
Bu sayfayı kaynak göster
Athena katkıcıları. (2026). Yetişkin insan beyninde yeni nöron oluşur mu?. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/yetiskin-norogenez/
@misc{athena_yetiskin_norogenez,
title = {Yetişkin insan beyninde yeni nöron oluşur mu?},
author = {{Athena katkıcıları}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/yetiskin-norogenez/}},
note = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}Eklendi: 28 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi