Gelenek / ekolKökler1210

Fahreddin er-Râzî ve kelamın felsefeyle buluşması

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Fahreddin er-Râzî (1149–1210), Eş'arî kelamını İbn Sina felsefesinin kavramları ve yöntemleriyle yeniden ele alan bir düşünürdür. Kelam, felsefe, tefsir, fıkıh usulü, tıp ve astronomi alanlarında eser verdi. Büyük tefsiri Mefâtîhu'l-gayb, ayetleri geniş kelami ve felsefi tartışmalarla açıklar. İbn Sina'nın İşârât'ına yazdığı eleştirel şerh, Tûsî'nin savunmasıyla birlikte yüzyıllarca okunan bir tartışma başlattı.

Uzmanlar için

Râzî, klasik sonrası dönemde kelam ile felsefenin iç içe geçtiği yeni bir yazım biçiminin öncüsü sayılır. Meşşâî görüşleri çoğu zaman önce güçlü biçimde kurup sonra itirazlarını sıralar. Bu yöntem, eleştirmenlerince "şüpheleri güçlü, cevapları zayıf" diye nitelendi. Ahlakta fiillerin iyiliğini sonuçlarına göre değerlendiren bir yaklaşım geliştirdiği ileri sürülmüştür. Sonraki medrese geleneği onun eserleri üzerinden şekillendi.

İddialar

Felsefenin kavram ve yöntemleri kelamda kullanılabilir, ama filozofların Allah'ın ilmi ve âlemin ezelîliği gibi konulardaki sonuçları kesin delile dayanmaz.^[1][3]

Görüşler

Nasîrüddin et-Tûsî: Râzî'nin İşârât şerhi bir şerh değil, bir "cerh"tir (yaralama). İbn Sina'nın görüşleri doğru anlaşıldığında Râzî'nin itirazları geçerli değildir.^[1]
Modern araştırmacılar (Shihadeh, Griffel): Râzî, kelam ile felsefeyi birleştirerek İslam düşüncesinde "klasik sonrası felsefe" dönemini başlatan kilit isimdir.^[2][3]

Bağlantılar

Kaynaklar

AnsiklopediFahreddin er-Râzî. TDV İslâm Ansiklopedisiislamansiklopedisi.org.tr arşiv
KitapShihadeh, A. (2006). The Teleological Ethics of Fakhr al-Dīn al-Rāzī. Brill, Leiden
KitapGriffel, F. (2021). The Formation of Post-Classical Philosophy in Islam. Oxford University Press

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗PhilPapers ↗JSTOR ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Fahreddin er-Râzî ve kelamın felsefeyle buluşması. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/fahreddin-razi/

BibTeX

@misc{athena_fahreddin_razi,
  title        = {Fahreddin er-Râzî ve kelamın felsefeyle buluşması},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/fahreddin-razi/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 28 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner