Athena
EN
Fikir / teori / iddiaDallar

Esir (ışık taşıyıcı eter)

Albert A. MichelsonEdward W. MorleyHendrik Lorentz

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

19. yüzyılda ışık dalgalarının, ses dalgalarının havada yayılması gibi, uzayı dolduran "esir" adlı bir ortamda yayıldığı düşünülüyordu. 1887'deki Michelson–Morley deneyi, Dünya'nın bu ortam içindeki hareketini ölçemedi. Özel görelilik esire ihtiyaç duymaz. Bazı fizikçiler ise esir benzeri kavramların farklı biçimlerde tartışılmasını sürdürmüştür.

Uzmanlar için

Michelson–Morley girişimölçeri, esir rüzgârından beklenen yaklaşık 0,4 saçaklık kaymayı arıyordu. Gözlenen kayma bunun %1'inden küçüktü. Lorentz ve FitzGerald boy kısalması hipoteziyle esiri korumaya çalıştı. Lorentz esir kuramı, özel görelilikle deneysel olarak ayırt edilemeyen tahminler verir, ancak gözlenemeyen ayrıcalıklı bir çerçeve varsayar. Modern Lorentz ihlali testleri (ör. Standart Model Uzantısı) eşdeğerlik sınırlarını 10⁻¹⁸ düzeyine kadar indirmiştir.

İddialar

Kanıtlar

Destekleyen

Kuramsal argüman

Lorentz'in boy kısalması ve yerel zaman kavramları, esirin varlığını deneyin sıfır sonucuyla uzlaştırdı. Bu kuram özel görelilikle aynı gözlemsel tahminleri verir.[2]

Karşı çıkan / sorgulayan

Deney

Michelson–Morley deneyi, Dünya'nın esire göre hareketinden beklenen girişim kaymasını bulamadı.[1]

Ölçüm

Günümüzde yapılan Lorentz simetrisi testleri, ayrıcalıklı bir çerçevenin etkilerini çok küçük sınırların altında bulmaktadır.[3]

Bağlantılar

Üst dal

Fizik

Yaygın kullanımda yerini alan

Özel görelilik

Bağlantılı

Maxwell denklemleri ve ışık

Ağaçta göster →

Kaynaklar

  1. MakaleMichelson, A. A.; Morley, E. W. (1887). On the relative motion of the Earth and the luminiferous ether. American Journal of Science 34, 333–345DOI 10.2475/ajs.s3-34.203.333arşiv
  2. KitapWhittaker, E. T. (1910). A History of the Theories of Aether and Electricity. Longmans, Green and Co., London
  3. MakaleKostelecký, V. A.; Russell, N. (2011). Data tables for Lorentz and CPT violation. Reviews of Modern Physics 83, 11–31DOI 10.1103/RevModPhys.83.11arşiv

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗arXiv ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Esir (ışık taşıyıcı eter). Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/eter/

BibTeX
@misc{athena_eter,
  title        = {Esir (ışık taşıyıcı eter)},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/eter/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner