Olay / yayın / deneyDallary. 1437

Uluğ Bey ve Semerkant Rasathanesi

Uluğ Bey Kadızâde-i Rûmî Gıyâseddin Cemşîd el-Kâşî Ali Kuşçu

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Timurlu hükümdar ve astronom Uluğ Bey, Semerkant'ta dönemin en büyük rasathanelerinden birini kurdu. Burada yapılan gözlemlerle hazırlanan Zîc-i Uluğ Bey, yaklaşık 1.000 yıldızın konumunu yeni ölçümlerle veriyordu. Bu tablolar teleskobun icadına kadar İslam dünyasında ve Avrupa'da kullanıldı. Rasathanede çalışan Ali Kuşçu daha sonra İstanbul'a gelerek Osmanlı'da astronomi ve matematik öğretimini etkiledi.

Uzmanlar için

Rasathanenin ana aleti, yaklaşık 40 m yarıçaplı dev bir meridyen yayıydı (Fahri sekstantı). Zîc'te yıldız yılının uzunluğu 365 gün 6 saat 10 dakika 8 saniye olarak verildi. Bu değer bugünkü değerden yaklaşık 58 saniye uzundur. Kâşî, π'yi 16 ondalık basamağa kadar hesapladı. Uluğ Bey 1449'da oğlunun kışkırttığı bir suikastle öldürüldü ve rasathane kısa süre sonra işlevini yitirdi.

İddialar

Semerkant'ta yapılan gözlemlerle hazırlanan yıldız katalogu ve tablolar, teleskop öncesi dönemin en hassas ölçümleri arasındaydı.^[1][2]

Görüşler

Bilim tarihçisi Aydın Sayılı: Rasathane, İslam dünyasında bilimsel bir kurum olarak gelişmiş ve modern gözlemevlerinin öncüsü olmuştur.^[3]

Bağlantılar

Kaynaklar

AnsiklopediUluğ Bey. TDV İslâm Ansiklopedisiislamansiklopedisi.org.tr arşiv
AnsiklopediZîc-i Uluğ Bey. TDV İslâm Ansiklopedisiislamansiklopedisi.org.tr arşiv
KitapSayılı, A. (1960). The Observatory in Islam and its Place in the General History of the Observatory. Türk Tarih Kurumu, Ankara

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗arXiv ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Uluğ Bey ve Semerkant Rasathanesi. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/ulug-bey/

BibTeX

@misc{athena_ulug_bey,
  title        = {Uluğ Bey ve Semerkant Rasathanesi},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/ulug-bey/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner