Metin / eserKökler1879

Frege ve modern mantığın doğuşu

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Frege 1879'da yayımladığı Begriffsschrift ("Kavram yazısı") ile Aristoteles'ten beri büyük ölçüde değişmeden kalan mantığı yeniden kurdu. "Her", "bazı" gibi niceleyicileri ilk kez tam bir sistem içinde ele aldı. Amacı aritmetiğin saf mantıktan türetilebileceğini göstermekti. Russell 1902'de bu sistemde bir çelişki buldu ve program bu biçimiyle sürdürülemedi, ama geliştirdiği mantık bugünkü matematiğin ve bilgisayar biliminin temel araçlarından biri oldu.

Uzmanlar için

Begriffsschrift, iki boyutlu bir gösterimle yüklem mantığını, nicelemeyi ve çıkarım kurallarını tanımlar. Frege Grundgesetze der Arithmetik'te (1893, 1903) sayıları kavramların uzantıları olarak tanımladı. Sınırsız kavrama ilkesine dayanan V. Temel Yasa, "kendisini içermeyen kümelerin kümesi" gibi bir nesneye izin verdiği için Russell paradoksuna yol açar. Anlam (Sinn) ile gönderim (Bedeutung) ayrımı dil felsefesinin temel kavramlarından biridir.

İddialar

Aritmetiğin kavramları ve yasaları yalnızca mantıksal kavramlar ve mantık yasalarıyla tanımlanıp kanıtlanabilir (mantıkçılık).^[1][3]

Kanıtlar

Destekleyen

—

Karşı çıkan / sorgulayan

Matematiksel ispat

Russell 1902'de Frege'ye yazdığı mektupta, Frege'nin sisteminden kendisini içermeyen kümelerin kümesiyle ilgili bir çelişki türetilebildiğini gösterdi.^[2]

Görüşler

Yeni mantıkçılar (neo-Fregecilik): V. Temel Yasa yerine Hume ilkesi alınırsa aritmetiğin tutarlı biçimde türetilebildiği gösterilebilir. Bu yüzden Frege'nin programının bir biçimi hâlâ savunulabilir.^[3]

Bağlantılar

Kaynaklar

KitapFrege, G. (1879). Begriffsschrift, eine der arithmetischen nachgebildete Formelsprache des reinen Denkens. Louis Nebert, Halle
Kitapvan Heijenoort, J. (ed.) (1967). From Frege to Gödel: A Source Book in Mathematical Logic, 1879–1931. Harvard University Press
AnsiklopediZalta, E. N.Gottlob Frege. Stanford Encyclopedia of Philosophyplato.stanford.edu arşiv

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗PhilPapers ↗JSTOR ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Frege ve modern mantığın doğuşu. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/frege/

BibTeX

@misc{athena_frege,
  title        = {Frege ve modern mantığın doğuşu},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/frege/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 28 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner