Fikir / teori / iddiaDallar2021

İslam düşüncesinde canlıların kökeni üzerine görüşler

Câhiz İbn Haldun Mehmet Bayrakdar David Solomon Jalajel Shoaib Ahmed Malik Nidhal Guessoum

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

İslam dünyasında canlıların kökeni konusunda tek bir görüş yoktur. Bazı yazarlar Câhiz ve İbn Haldun'un eserlerinde evrim fikrinin öncülerini görür, bazıları bunun bugünkü kavramları geçmişe yansıtmak olduğunu savunur. Günümüzde görüşler, türlerin ayrı yaratıldığını savunan yaratılışçılıktan yalnızca Âdem ile Havva'yı istisna tutan görüşe ve istisnasız teistik evrime kadar uzanır.

Uzmanlar için

Câhiz'in Kitâbü'l-Hayevân'ı (9. yüzyıl) hayvanlar arasındaki rekabeti ve çevrenin etkisini tartışır. İbn Haldun'un Mukaddime'si (1377) maden, bitki, hayvan ve insan âlemlerinin kademeli olarak birbirine bağlandığından söz eder. Malik (2021), çağdaş görüşleri Eş'ari kelamı çerçevesinde dört gruba ayırır: yaratılışçılık, insan istisnacılığı, Âdem istisnacılığı ve istisnasızlık. Bu gruplamada Eş'ari vesileciliği, doğal süreçlerin ilahi fiilin aracı sayılmasına kelami bir zemin olarak ele alınır.

Görüşler

Câhiz'de evrim fikrinin öncülerini görenler: Câhiz, canlıların çevreye uyum sağlamasını ve varoluş mücadelesini tarif ederek biyolojik evrimciliğin erken bir örneğini verir.^[1]
İbn Haldun'un Mukaddime'si: Varlık âlemleri kademeli olarak birbirine bağlıdır. Hayvan âleminin son basamağı insan âleminin ilk basamağına bitişir.^[2]
Âdem istisnacılığı: Kutsal metinler Âdem ile Havva'nın özel yaratılışını bildirir, ancak diğer canlıların (hatta diğer insan benzeri varlıkların) evrimle ortaya çıkmasına engel oluşturmaz.^[3][4]
İstisnasız teistik evrim: İnsan dahil tüm canlılar evrimle ortaya çıkmıştır. Kutsal metinlerdeki Âdem anlatısı sembolik ya da ahlaki bir anlatım olarak yorumlanabilir.^[5]
Yaratılışçı görüş: Kur'an'daki Âdem'in çamurdan yaratılışı ve canlıların yaratılışına dair ayetler, türlerin ayrı ayrı yaratıldığını gösterir.^[4][6]

Bağlantılar

Kaynaklar

MakaleBayrakdar, M. (1983). Al-Jahiz and the rise of biological evolutionism. The Islamic Quarterly 27(3), 149–155
Kitapİbn Haldun / Ibn Khaldūn; Rosenthal, F. (trans.) (1958). The Muqaddimah: An Introduction to History. Princeton University Press (Bollingen Series XLIII), original 1377
KitapJalajel, D. S. (2009). Islam and Biological Evolution: Exploring Classical Sources and Methodologies. University of the Western Cape, Bellville
KitapMalik, S. A. (2021). Islam and Evolution: Al-Ghazālī and the Modern Evolutionary Paradigm. Routledge, London · ISBN 978-0367364137
KitapGuessoum, N. (2011). Islam's Quantum Question: Reconciling Muslim Tradition and Modern Science. I.B. Tauris, London
Kutsal metinKur'an-ı Kerim, Hicr 15:26–29quran.com arşiv

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗PubMed ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). İslam düşüncesinde canlıların kökeni üzerine görüşler. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/islam-ve-evrim/

BibTeX

@misc{athena_islam_ve_evrim,
  title        = {İslam düşüncesinde canlıların kökeni üzerine görüşler},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/islam-ve-evrim/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner