Metin / eserDallar1763

Bayes teoremi ve olasılıkla akıl yürütme

Thomas Bayes Richard Price Pierre-Simon Laplace

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Thomas Bayes'in ölümünden sonra, 1763'te Richard Price tarafından yayımlanan makalesi, yeni kanıt geldiğinde bir hipoteze duyulan güvenin nasıl güncelleneceğini gösteren bir yöntem sundu. Laplace bu fikri bağımsız olarak geliştirip genelleştirdi. Bayes teoremi bugün tıbbi tanıdan yapay zekâya, bilimsel yöntem tartışmalarından mahkemelerdeki kanıt değerlendirmesine kadar geniş bir alanda kullanılır. Olasılığın ne anlama geldiği ise tartışmalıdır.

Uzmanlar için

Teorem P(H|E) = P(E|H)·P(H) / P(E) biçimindedir. Önsel olasılık P(H), kanıtın olabilirliği P(E|H) ile çarpılarak sonsal olasılığa dönüştürülür. Bayesçi yaklaşımda olasılık bir inanç derecesidir ve önsel olasılıkların seçimi öznellik eleştirisine konu olur. Sıklıkçı yaklaşımda ise olasılık, tekrarlanan denemelerdeki uzun dönem oranıdır ve hipotezlere olasılık atanmaz. Markov zinciri Monte Carlo yöntemlerinin 1990'larda yaygınlaşması, Bayesçi hesapları karmaşık modellerde uygulanabilir kıldı.

İddialar

Bir hipoteze duyulan güven, yeni kanıtın o hipotez altında ne kadar beklendiğine göre, belirli bir kurala uyarak güncellenmelidir.^[1][2]

Görüşler

Bayesçiler: Olasılık bir inanç derecesidir. Önsel bilgiyi açıkça hesaba katmak, bilimsel çıkarımı daha tutarlı ve şeffaf kılar.^[2]
Sıklıkçılar: Olasılık yalnızca tekrarlanabilir olayların uzun dönem sıklığıdır. Öznel önsel olasılıklar bilimsel sonuçlara keyfîlik katar.^[2]

Bağlantılar

Üst dal

Matematik

Bağlantılı

P-değeri ve istatistiksel anlamlılık tartışması Bilim felsefesi

Ağaçta göster →

Kaynaklar

MakaleBayes, T.; Price, R. (1763). An essay towards solving a problem in the doctrine of chances. Philosophical Transactions of the Royal Society of London 53, 370–418DOI 10.1098/rstl.1763.0053 arşiv
AnsiklopediLin, H.Bayesian Epistemology. Stanford Encyclopedia of Philosophyplato.stanford.edu arşiv

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗arXiv ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Bayes teoremi ve olasılıkla akıl yürütme. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/bayes/

BibTeX

@misc{athena_bayes,
  title        = {Bayes teoremi ve olasılıkla akıl yürütme},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/bayes/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 28 Eylül 2026 · Son değişiklik: 28 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner