Metin / eserDallar1628

Kan dolaşımı

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Galen'e göre kan karaciğerde sürekli üretilip vücutta tüketiliyordu. William Harvey 1628'de, kalbin pompaladığı kan miktarını hesaplayarak kanın bir döngü içinde sürekli dolaştığını savundu. Akciğer dolaşımını ise 13. yüzyılda Şamlı hekim İbn Nefîs tarif etmişti.

Uzmanlar için

Harvey'in nicel argümanına göre kalp her atımda yaklaşık yarım ons (≈15 g) kan pompalarsa, yarım saatte vücuttaki toplam kandan fazlasını pompalar. Bu kadar kan besinden üretilemez. Kılcal damarların kendisi Harvey'in döneminde görülemedi ve 1661'de Malpighi tarafından mikroskopla gözlendi. İbn Nefîs, Şerhu Teşrîhi'l-Kânûn'da kalbin iki karıncığı arasındaki bölmede Galen'in öne sürdüğü gözeneklerin bulunmadığını ve kanın akciğerden geçtiğini yazdı.

İddialar

Kan, kalp tarafından pompalanarak atardamarlar ve toplardamarlar aracılığıyla kapalı bir döngü içinde dolaşır.^[1]

Kanıtlar

Destekleyen

Felsefi / kelami argüman

Kalbin kısa sürede pompaladığı kan miktarı, vücudun üretebileceğinden çok daha fazladır. Bu nedenle kanın geri dönüp yeniden kullanılması gerekir.^[1]

Deney

Kola bağlanan turnike deneyleri, toplardamarlardaki kanın yalnızca kalbe doğru aktığını gösterdi.^[1]

Tarihsel belge

Akciğer dolaşımı 13. yüzyılda İbn Nefîs tarafından tarif edilmişti.^[2]

Karşı çıkan / sorgulayan

—

Bağlantılar

Üst dal

Tıp

Bu konu şu yolculuklarda geçer

Tıbbın yolculuğu · durak 2/8

Ağaçta göster →

Kaynaklar

KitapHarvey, W. (1628). Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus. William Fitzer, Frankfurt
MakaleWest, J. B. (2008). Ibn al-Nafis, the pulmonary circulation, and the Islamic Golden Age. Journal of Applied Physiology 105(6), 1877–1880DOI 10.1152/japplphysiol.91171.2008 arşiv

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗PubMed ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Kan dolaşımı. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/harvey/

BibTeX

@misc{athena_harvey,
  title        = {Kan dolaşımı},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/harvey/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner