Orhun Yazıtları
Bilge KağanKül TiginTonyukukVilhelm Thomsen
Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem
Herkes için
Moğolistan'daki Orhun Vadisi'nde 8. yüzyılda dikilen Kül Tigin (732) ve Bilge Kağan (735) anıt taşları, Türk dilinin tarihlendirilebilen en eski uzun metinleri arasındadır. Göktürk yazısıyla yazılmıştır. Bilge Kağan'ın ağzından devlet, halk ve yönetim üzerine öğütler içerir. Yazı 1893'te Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen tarafından çözüldü.
Uzmanlar için
Göktürk (Eski Türk runik) yazısı sağdan sola yazılır ve ünsüzlerin çoğu için art ve ön ünlülerle uyumlu ayrı işaretler kullanır. Bu, ünlü uyumunu yazıya yansıtır. Tonyukuk yazıtı (y. 720) biraz daha eskidir. Yazının kökeni tartışmalıdır. Soğd ve Aramice kökenli olduğunu öne süren görüşler vardır. Damgalardan türediğini savunan görüşler de vardır.
İddialar
- Orhun yazıtları, dili bugünkü Türkçeyle aynı dil ailesinin tarihlendirilebilen en eski uzun metinlerindendir.[1]
Kanıtlar
Destekleyen
Kül Tigin yazıtının Çince yüzü, anıtın 732 yılında dikildiğini belirtir.[1]
Karşı çıkan / sorgulayan
—
Görüşler
- Vilhelm Thomsen
- Yazının çözümü "Tengri", "Türk" ve "Kül Tigin" sözcüklerinin tanınmasıyla başladı.[2]
Bağlantılar
Kaynaklar
- Kitap (1968). A Grammar of Orkhon Turkic. Indiana University Publications, Uralic and Altaic Series 69, Bloomington
- Makale (1893). Déchiffrement des inscriptions de l'Orkhon et de l'Iénisséi. Notice préliminaire. Bulletin de l'Académie Royale des Sciences et des Lettres de Danemark, 285–299
Literatürde ara
Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:
Bu sayfayı kaynak göster
Athena katkıcıları. (2026). Orhun Yazıtları. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/orhun/
@misc{athena_orhun,
title = {Orhun Yazıtları},
author = {{Athena katkıcıları}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/orhun/}},
note = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi