Olay / yayın / deneyDallar1866

Mendel ve kalıtım yasaları

Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem

Herkes için

Brno'daki bir manastırda çalışan Mendel, bezelye çaprazlamalarıyla özelliklerin karışarak değil, ayrı "birimler" hâlinde kuşaktan kuşağa geçtiğini gösterdi. Çalışması 1900'de yeniden keşfedilene kadar pek fark edilmedi. İstatistikçi Fisher daha sonra Mendel'in verilerinin beklenenden "fazla iyi" olduğunu ileri sürdü.

Uzmanlar için

Mendel, yedi karakter için F2 kuşağında yaklaşık 3:1 baskın/çekinik oranları ve bağımsız dağılımı rapor etti. Fisher (1936) χ² analiziyle toplam verinin beklenen sapmayı göstermediğini, bu uyumun rastlantıyla elde edilme olasılığının yaklaşık 0,00007 olduğunu hesapladı. Sonraki çalışmalar (Franklin vd. 2008) bu konuda farklı açıklamalar tartıştı. Bu açıklamalar arasında bilinçsiz sınıflandırma yanlılığı, asistan müdahalesi ve Fisher'in varsayımlarındaki hatalar bulunur.

İddialar

Kalıtsal özellikler karışmayan, çiftler hâlinde bulunan ve gamet oluşumunda ayrılan birimlerle aktarılır.^[1]

Kanıtlar

Destekleyen

Deney

Binlerce bezelye bitkisinde, ikinci kuşakta baskın ve çekinik özelliklerin yaklaşık 3:1 oranında ortaya çıktığı sayıldı.^[1]

Karşı çıkan / sorgulayan

İstatistik / meta-analiz

Verilerin kuramsal oranlara beklenenden daha yakın olduğu, yani verilerde olması gereken rastgele dağılımın görülmediği ileri sürüldü.^[2][3]

Bağlantılar

Kaynaklar

MakaleMendel, G. (1866). Versuche über Pflanzen-Hybriden. Verhandlungen des naturforschenden Vereines in Brünn 4, 3–47
MakaleFisher, R. A. (1936). Has Mendel's work been rediscovered?. Annals of Science 1(2), 115–137DOI 10.1080/00033793600200111 arşiv
KitapFranklin, A.; Edwards, A. W. F.; Fairbanks, D. J.; Hartl, D. L.; Seidenfeld, T. (2008). Ending the Mendel–Fisher Controversy. University of Pittsburgh Press

Literatürde ara

Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:

Google Scholar ↗Semantic Scholar ↗BASE ↗CORE ↗PubMed ↗DergiPark ↗

Bu sayfayı kaynak göster

APA

Athena katkıcıları. (2026). Mendel ve kalıtım yasaları. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/mendel/

BibTeX

@misc{athena_mendel,
  title        = {Mendel ve kalıtım yasaları},
  author       = {{Athena katkıcıları}},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/mendel/}},
  note         = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}

Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi

✎ Düzeltme öner