Sayma ve Ishango kemiği
Bu sayfa bir hüküm vermez; iddiaları ve kanıtları kaynaklarıyla sunar. Bilimde hiçbir teori mutlak değildir. Yöntem
Herkes için
Saymanın ne zaman başladığı bilinmiyor. Kongo'da bulunan ve üzerinde çentik grupları olan yaklaşık 20.000 yıllık Ishango kemiği, kimilerine göre bir sayma aracı ya da ay takvimi, kimilerine göre ise yalnızca bir süsleme ya da kavrama yüzeyidir.
Uzmanlar için
Ishango kemiği üç sütunda gruplanmış çentikler taşır. Sütunlardan birinde 11, 13, 17, 19 dizisi yer alır. Bu dizi asal sayılar olarak okunmuş, başka bir sütun da ikiye katlama ve 12 tabanı ile ilişkilendirilmiştir (Pletser ve Huylebrouck). Marshack, çentikleri altı aylık bir ay takvimi olarak yorumlamıştır. Eleştirel görüşler ise bu okumaların küçük bir örneklemden fazlasını çıkardığını ve asal sayı kavramının bölme işlemini gerektirdiğini vurgular.
Tarih hakkındaki görüşler
Bu konunun tarihi kesin olarak belgelenmediği için tek bir tarih verilmez; farklı kaynakların görüşleri listelenir.
| Arkeoloji (Ishango, Demokratik Kongo Cumhuriyeti) | Yaklaşık 20.000 yıl önce[1][2] |
|---|
İddialar
Kanıtlar
Destekleyen
Karşı çıkan / sorgulayan
Asal sayı ve takvim yorumlarının tek bir nesneye dayanan aşırı yorumlar olduğu, çentiklerin anlamının bilinemeyeceği savunuldu.[4]
Bağlantılar
Üst dal
İlk bilgilerBu konu şu yolculuklarda geçer
Kaynaklar
- Makale (1962). Ishango. Scientific American 206(6), 105–116
- Ön baskı (2012). Does the Ishango bone indicate knowledge of the base 12? An interpretation of a prehistoric discovery, the first mathematical tool of humankindarXiv:1204.1019arşiv
- Kitap (1972). The Roots of Civilization. McGraw-Hill, New York
- Makale (2010). Les fables d'Ishango, ou l'irrésistible tentation de la mathématique-fiction. BibNum (Fondation Maison des Sciences de l'Homme)
Literatürde ara
Bu konudaki akademik yayınları başka dizinlerde de arayabilirsiniz:
Bu sayfayı kaynak göster
Athena katkıcıları. (2026). Sayma ve Ishango kemiği. Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 1 Kasım 2026, https://latifkedi.github.io/athena/d/sayma/
@misc{athena_sayma,
title = {Sayma ve Ishango kemiği},
author = {{Athena katkıcıları}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://latifkedi.github.io/athena/d/sayma/}},
note = {Athena: İnsanlığın bilgi ağacı. Erişim: 2026-11-01}
}Eklendi: 27 Eylül 2026 · Son değişiklik: 27 Eylül 2026 · Sayfa geçmişi