Açık Erişim & Arşiv

Bir sayfanın o anki hâlini birebir dondurup kalıcı kopya üreten arşivleyici. Wayback Machine’den farkı isteğe bağlı, anında ve robots.txt engeline takılmadan kopya alması; sayfanın ekran görüntüsünü de saklıyor.

Web’i gelecek için koruma (arşivleme) araç ve kaynaklarının listesi. Wayback Machine’i kullanmaktan farkı kendi arşivini kurmana yarayan araçları — tarayıcılar, WARC araçları, oynatıcılar — toplaması; uluslararası arşiv konsorsiyumu IIPC sürdürüyor.

Dünyadaki açık erişim araştırma makalelerini tek yerde toplayan en büyük toplayıcılardan biri. Google Scholar’dan farkı yalnız açık erişim metinlere odaklanması ve tam metinleri indirip API üzerinden sunması.

Dijital koruma topluluğunun dosya biçimleri, araçlar ve kaynaklar için ortak portalı; biçim bilgisi PRONOM ve Archive Team File Formats wiki'si gibi kaynaklardan otomatik derlenir. Arşivciler ve geliştiriciler için bir biçimin uzun vadede okunabilir kalıp kalmayacağına bakılan bir kayıt defteridir.

Hakemli açık erişim akademik kitapların dizini; kitapları yayıncıların ya da OAPEN gibi depoların sitesine yönlendiriyor. Genel e-kitap arşivlerinden farkı yalnız hakem sürecinden geçmiş, yayıncı onaylı kitapları listelemesi.

Hakemli açık erişim dergilerinin denetlenmiş dizini; yasal ve ücretsiz. Genel akademik aramalardan farkı yalnız yağmacı olmadığı doğrulanmış dergileri listelemesi: dergi kalitesini önden eleyen bir süzgeç.

WARC çıktısı üreten, tüm taramaları tek panelden izlenen arşivci web tarayıcısı. wget gibi araçlardan farkı dinamik yok sayma kuralları: tarama sürerken tuzağa düşüren desenleri anında dışlayıp büyük siteleri düzgün arşivleyebiliyorsun.

Web, kitap, ses ve videoyu koruyan dev dijital arşiv; Wayback Machine’in evi. archive.today’den farkı web sayfalarının ötesine geçmesi: kitap ödünç verme, yazılım ve medya koleksiyonları da burada.

Üniversite düzeyinde açık ders kitaplarını konu konu derleyen ücretsiz platform. Basılı ders kitaplarından farkı çevrimiçi, uyarlanabilir ve içine gömülü etkileşimli öğeler taşıması.

Kamu malı ve bağımsız yazar e-kitaplarını çok sayıda biçimde (EPUB, PDF, Kindle) ücretsiz sunan kütüphane. Project Gutenberg’den farkı çağdaş bağımsız yazar kitaplarını da içermesi ve okuyucu dostu arayüzü.

Kanun, KHK, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin değişiklikler işlenmiş güncel metinleri. Resmî Gazete’den farkı metni yayımlandığı günkü hâliyle değil, sonraki değişikliklerle birleştirilmiş olarak vermesi.

Liberty Fund'ın özgürlük, iktisat ve siyaset felsefesi üzerine klasik eserleri (Locke, Smith, Mill…) ücretsiz sunan açık kütüphanesi. Gölge kütüphanelerden farkı tümü telifsiz/açık lisanslı ve özenle dizilmiş olması.

Internet Archive’ın her kitaba bir sayfa hedefleyen açık kataloğu; birçok kitabı ödünç veriyor. Salt bibliyografik kataloglardan farkı taranmış kitapları süreli dijital ödünç verme yoluyla okutması.

Atıf verilen bağlantıların çürümesini önlemek için kalıcı arşiv kopyası oluşturuyor; kütüphane destekli. Genel arşivleyicilerden farkı akademik ve hukuki atıflara yönelik olması ve kalıcılığı kütüphanelerce güvence altına alınması.

Telifi düşmüş 70.000’i aşkın klasik eseri ücretsiz sunan en eski dijital kütüphane. Standard Ebooks’tan farkı ölçeği; karşılığında dizgi ve biçim kalitesi kitaptan kitaba değişiyor.

Türkiye’nin resmî yayın organı: her günün sayısı ve geçmiş sayıların arşivi; mevzuat burada yayımlandığı gün yürürlüğe giriyor. Mevzuat Bilgi Sistemi’nden farkı değişikliklerin birleştirilmemesi — bir düzenlemenin tarihsel ilk metnine ulaşmanın yolu.

Anna's Archive, Sci-Hub ve LibGen gibi açık bilgi ve gölge kütüphane projelerinin çalışan resmi ayna (mirror) adreslerini ve çalışma süresi (uptime) istatistiklerini gerçek zamanlı izleyen durum panosu; sahte oltalama kopyalarına düşmeyi önler.

Kamu malı kitapları özenle dizip biçimlendiren, ücretsiz gönüllü proje. Project Gutenberg’den farkı ölçek değil kalite: her kitap tutarlı tipografiyle elden geçirilmiş.

Ödeme duvarındaki makalelerin yasal açık erişim kopyalarını bulan araç ve tarayıcı eklentisi. Gölge kütüphanelerden farkı yalnız yazarın ya da yayıncının serbest bıraktığı kopyaları taraması: tamamen yasal.

MediaWiki wiki’lerini indirip arşivleyen araç takımı; 600.000’den fazla wiki korunmuş. Genel site kopyalayıcılardan farkı wiki’ye özel olması: sayfa geçmişi ve medya dâhil tam döküm alıyor, HTML kabuğunu değil.