Athena
EN

Karanlık madde

⑂ Karşılaştırma. Bu sorudaki görüşler aynı başlıklar altında yan yana. Tablo bir puanlama değildir: kanıtların sayısı, güçlerini ya da doğruluklarını göstermez. Ayrıntılar ve kaynaklar her görüşün kendi sayfasındadır.

Gösterilen görüşler
Fikir / teori / iddia · 1983Değiştirilmiş Newton dinamiği (MOND)Fikir / teori / iddia · 1984Soğuk karanlık madde (ΛCDM modeli)
Herkes için

Mordehai Milgrom 1983'te galaksilerin dönüş hızlarının görünmeyen bir madde yerine, çok zayıf ivmelerde farklı işleyen bir kütleçekim yasasıyla açıklanabileceğini önerdi. MOND, galaksilerin dönüş eğrilerini yalnızca görünen maddeden yola çıkarak şaşırtıcı bir başarıyla öngörür. Buna karşılık galaksi kümelerinde ve kozmik mikrodalga arka planında zorlanır. Geniş çift yıldızlarla yapılan son testler ise birbirine zıt sonuçlar verdi.

Bu görüşe göre evrendeki maddenin yaklaşık beşte dördü, ışıkla etkileşmeyen ve yavaş hareket eden ("soğuk") parçacıklardan oluşur. Karanlık enerjiyle (Λ) birlikte kozmolojinin standart modelini (ΛCDM) oluşturur. Model kozmik mikrodalga arka plan ışımasını, galaksilerin büyük ölçekli dağılımını ve Mermi Kümesi gibi gözlemleri başarıyla açıklar. Ancak onlarca yıllık aramaya rağmen karanlık madde parçacıkları laboratuvarda doğrudan saptanamadı.

İddialar
  • Çok zayıf ivmelerde kütleçekim Newton yasasından saptığı için galaksiler görünmeyen bir maddeye gerek kalmadan hızlı döner.
  • Maddenin çoğu, yalnızca kütleçekimiyle etkileşen, soğuk ve görünmeyen parçacıklardan oluşur.
Destekleyen
  • Gözlem 153 galaksideki gözlenen ivmenin, yalnızca görünen maddeden hesaplanan ivmeyle tek ve dar bir ilişki izlediği bulundu. Bu ilişki MOND'un öngördüğü biçimdedir.
  • Gözlem Gaia verileriyle yapılan bir geniş çift yıldız analizi, çok düşük ivmelerde yörünge hızlarının Newton'un öngördüğünden yüksek olduğunu bildirdi.
  • Gözlem Mermi Kümesi'nde kütleçekimsel mercekleme ile belirlenen kütle merkezleri, X-ışını yayan sıcak gazdan belirgin biçimde ayrıktır. Bu, kütlenin çoğunun görünen gazda olmadığını gösterir.
  • Ölçüm Kozmik mikrodalga arka plan ışımasının güç tayfındaki tepe yükseklikleri, baryonlardan ayrı bir karanlık madde bileşeniyle yüksek doğrulukta uyumludur.
Karşı çıkan / sorgulayan
  • Gözlem Gaia verilerindeki 8.611 geniş çift yıldızın ayrıntılı istatistiksel analizi, Newton dinamiğini MOND'a karşı çok yüksek bir güvenle tercih etti.
  • Gözlem Mermi Kümesi'nde kütlenin görünen gazdan ayrı yerde bulunması, yalnızca kütleçekim yasasını değiştirerek açıklanması zor bir gözlemdir.
  • Deney Dünyanın en duyarlı doğrudan algılama deneylerinden LZ, WIMP türü karanlık madde parçacıklarına ait bir sinyal bulamadı ve olası etkileşimlere sıkı üst sınırlar koydu.
Görüşler——
Açık sorular——
Kaynaklar5 kaynaklar →4 kaynaklar →